EnglishDeutschРусский
Версия для слабовидящих Карта сайта Спроси библиографа ЦРДМБ Instagram Одноклассники YouTube
12+
БАШҠОРТОСТАН РЕСПУБЛИКАҺЫНЫҢ
ХӘЙБУЛЛА РАЙОНЫ МУНИЦИПАЛЬ РАЙОН ҮҘӘКЛӘШТЕРЕЛГӘН КИТАПХАНАЛАР СИСТЕМАҺЫ МУНИЦИПАЛЬ АВТОНОМ УЧРЕЖДЕНИЕҺЫ
Муниципальное автономное учреждение
Централизованная библиотечная система
муниципального района Хайбуллинский район
Республики Башкортостан

Кадима Аралбай

Биография поэта

Кадим Аралбай родился 1 сентября 1941 года в деревне Танатар Хайбуллинского района. После окончания средней школы работал шофером в колхозе. Отслужил в рядах Советской Армии. В 1968 году окончил Башгосуниверситет, пять лет работал учителем в школах Хайбуллинского, Бурзянского и Баймакского районов. Навсегда сохранил он в своем сердце любовь к родной хайбуллинской земле.

Позже работает в журнале «Агидель», затем ответственным секретарем Союза писателей Башкортостана, инструктором отдела культуры башкирского обкома КПСС, главным редактором и директором Башкирского книжного издательства «Китап», с 1988 года — заместитель председателя правления Союза писателей.

За книгу стихов и поэм «Письмена духов» Кадим Аралбай в 1996 году был удостоен Государственной премии им. С. Юлаева. Он – заслуженный работник культуры Республики Башкортостан, лауреат премий имени Сергея Чекмарева, Рами Гарипова, Зайнаб Биишевой.

Кадим Аралбай продолжает активную работу в эпической поэзии. За последние годы им созданы поэмы «Узник Каратау», «Голос Таналыка», «Последняя свадьба», «Солнечный буран», «Сказитель» и другие.

Основные произведения – на башкирском языке:

Утлы кисеүҙәр: шиғырҙар. – Өфө: Башҡортостан китап нәшр., 1975. – 56 б.

Батыр яраһы: поэмалар, шиғырҙар. – Өфө: Башҡортостан китап нәшр., 1980. – 104 б.

Аҡ тирмә: поэмалар, шиғырҙар. – Өфө: Башҡортостан китап нәшр., 1982. – 110 б.

Һөйөүем йондоҙо: шиғырҙар, балладалар, поэмалар. – Өфө: Башҡортостан китап нәшр., 1986. – 110 б.

Әле һуң түгел : шиғырҙар. – Өфө, Башҡортостан китап нәшр., 1982. – 110 б.

Рух яҙыуы: шиғырҙар, ҡобайырҙар, робағиҙар, бәйеттәр, йырҙар. – Өфө: Китап, 1995. – 288 б.

Тау эйәһе : замана әкиәте. – Өфө : Китап, 1996. – 24 б.

Поэмалар. – Уфа: Белая река, 2001. – 218 б.

Поэмалар. – Өфө: Китап, 2001. – 316 б.

Таналыҡ тауышы. – Өфө : Китап, 2001. – 383 б. – (Шиғриәт йәйғоро).

Һандуғас һәм ҡылыс: поэмалар, шиғырҙар, тәржемәләр. – Өфө: Ғилем, 2004. – 109 б.

Йырҙарында һуғыш һулышы : бала сағы һуғыш афәтенә тура килгән шағирҙар һүҙе : шиғырҙар. – Өфө : Н. к., 2005. – 208 б. : рәс.

Шәжәрә байрамын үткәреү буйынса бер өлгө // Тамырҙарыңды беләһеңме? : шәжәрә байрамдарын үткәреү буйынса ҡулланма. – Өфө, 2006. – Б. 25–26.

Хәтеремдең тере ҡуҙҙары : иҫтәлектәр, бағышлауҙар, замандаштар йөҙө, әҙәбиәт, сәнғәт һәм халыҡ ижадына ҡағылышлы яҙмалар. – Өфө: Китап, 2007. – 295 б.

Ҡаратау тотҡоно : поэма. – Өфө: Белая река, 2007. – 38 б.

Һайланма әҫәрҙәр. 1 т.: шиғырҙар, робағиҙар, ҡобайырҙар. – Өфө: Китап, 2010. – 488 б.

Һайланма әҫәрҙәр. 2 т.: поэмалар, шиғырҙар. – Өфө: Китап, 2011. – 543 б.

На русском языке

Гонец : стихи, поэма. – М. : Сов. писатель, 1983. – 83 с.; Уфа : Башкирское книжное издательство, 1983 – 83 с.; Бельские просторы. – 2001. – № 8. – С. 48–54, № 7. – С. 57–61.

Хозяин горы: современная сказка. – Уфа: Китап. ¬– 1997. – 24 с. ; Наш современник. – 1977. – N 4. – С. 27–35.

Знаешь ли ты свои корни? : научно-методическое пособие по подготовке и проведению народного праздника «Шежере байрамы». – Уфа : Белая река, 2006. – С.?

Голоса веков //? Антология поэзии Башкортостана. – Уфа : Китап, 2007. – 455 с.

На татарском языке

Ак тирмәләр иле : поэмалар, шигырьләр. – Казан : Татарстан китап нәшр., 1996. – 368 б.

Тау иясе. – Өфө: Китап , 1998. – 24 б.

Тау иясе. – Казан : Татарстан китап нәшр., 1998. – 24 б.

на чувашском языке

Песни степей : стихи, поэмы. – Чебоксары: Чуваш. кн. изд-во, 2001. – 174 с. – на чув. яз.

Литература о нем

На башкирском языке

Рамаҙанов Ғ. Беренсе китап // Совет Башкортостаны. – 1975. – 7 авг.

Ҡунафин Г. Утлы кисеүҙәр // Агиҙел. – 1976. – N 2.

Ғиләжев Х. Аҡ тирмәле ил моңо // Агиҙел. – 1983. – N 7. – Б. 110–116.

Ҡунафин М. Рух яҙыуы юйылмаһа, ҡояш байымаҫ та, байымаҫ // Йәшлек. – 1996. – 10 окт.

Камалов Р. Далаларҙа тыуған ауаздар // Башҡортостан. – 1992. – 5 авг.

Бикбаев Р. Аҡ тирмәләр йәйеп йәйләргә // Бикбаев Р. Шағир һүҙе – шағир намыҫы. – Өфө, 1997. – Б. 428–432.

Ҡунафин Ғ. Рух асылы беҙгә бөгөн кәрәк! // Ағиҙел. – 1997. – N 5. – Б. 160–164.

Килмөхәмәтов Т. Шиғриәттә быуын яҙмышы // Ағиҙел. – 1998. – N 4. – Б. 162–168; Килмөхәмәтов Т. Халыҡсанлыҡ көсө. – Өфө, 1998. – Б. 404–419; Килмөхәмәтов Т. Әҙәбиәттең сағыу биҙәктәре : ижади портреттар. – Өфө, 2005. – Б. 173 – 186.

Нәжми Н. «Ғүмер – һандуғас һайраған мәл генә» // Нәжми Н. Күңел сәхифәләре. – Өфө, 1999. – Б. 113–118.

Абдуллин И. Бәрәкәтле һәм бәхетле сентябрь // Башҡортостан. – 2000. – 12 сент.

Шаһиев Р. Халыҡ хәтере – изге аманат // Ағиҙел. – 2000. – N 1. – Б. 167–168.

Нурғәлин З. Ғәмле йәшәү ағышы // Башҡортостан. – 2001. – 24 март.

Игебаев А. Аҡ тирмәләр ҡорған ил йырсыһы // Башҡортостан. – 2001. – 15 авг.; Игебаев А. Яҙмыш юлҡайҙары урау-урау. – Өфө, 2002. – Б. 108–114.

Мырҙабаева Ф. Сал даламдың әкиәте һаман күңелемдә минең тирбәлә // Башҡортостан. – 2001. – 22 авг.

Килмөхәмәтов Т. Ил йәменә бер нур, бәрәкәт // Йәшлек. – 2001. – 30 авг.

Нәзирова М. Хәҙерге башҡорт шиғриәтендә фольклор традициялары // Ағиҙел. – 2001. – N 8. – Б. 113–114.

Китап аса шағир аҡ тирмәлә, рух яҙыуы йәнгә ҡайыла // Йәншишмә. – 2001. – 5 сент.

Күңеленә үҙ иткәнде йырлай // Башҡортостан. – 2001. – 5 сент.

Ғәли М. Ирекле һәм иркен шиғри аҡлан // Башҡортостан. – 2001. – 5 сент.

Аҡ тирмәләр иле азаматы // Ағиҙел. – 2001. – N 9. – Б. 5.

Бикбаев Р. Намыҫ таланттары // Ағиҙел. – 2001. – N 9. – Б. 6–9.

Хөсәйенов Ғ. Бәрәкәтле ижад // Башҡортостан ҡыҙы. – 2001. – N 9. – 16–17 б.

Шағир Ҡәҙим Аралбаев // Башҡортостан уҡытыусыһы. – 2001. – N 9. – Б. 45.

Яратҡан шағирыбыҙ // Аҡбуҙат. – 2001. – N 9. – Б. 2.

Сәйетбатталов Ғ. Һүҙ оҫтаһы // Башҡортостан. – 2001. – 24 нояб.

Шәрипова Н. Шағирҙың йөрәк тауышы // Башҡортостан. – 2001. – 29 нояб.

Шәүәлиева Л. Китап магазинынан тапҡан шағирым // Башҡортостан. – 2001. – 1 дек.

Кинйәбулатов И. Ҡәҙим Аралбаев ижады тураһында // Аралбаев Ҡ. Таналыҡ тауышы. – Өфө, 2001. – Б. 17.

Нурғәлин З. Таналыҡ тауышы // Нурғәлин З. Дәүерҙәр һулышы : әҙәби тәнҡит һәм публицистика. – Өфө, 2003. – Б. 49–58.

Ишемғолова К. Бөркөт булып остоң һауаларға // Башҡортостан. – 2004. – 13 ғин.

Исхаҡов Р. Ҡөҙрәтле һүҙ оҫтаһы // Башҡортостан. – 2006. – 25 июля.

Ҡәҙим Аралбай: уҡытыусыға ярҙамға / төҙөүсеһе. Н. И. Әсәҙуллина-Ибраһимова. – Өфө : Деловая династия, 2008. – 91 б.

Килмөхәмәтов Т. Даланың даланлы улы // Аралбай Ҡ. Һайланма әҫәрҙәр. 1 т. – Өфө, 2010. – Б. 7–16; Башҡортостан. – 2006. – 29 авг.

Сәйетбатталов Ғ. Ғ. Ҡәҙим Аралбаев стиленең ҡайһы бер үҙенсәлектәре // Сәйетбатталов Ғ. Ғ. Башҡорт теле. Т. 6. Стилистика. – Өфө, 2010. – Б. 175–197.

Ғәлимов С. Оло баһаға лайыҡ // Башҡортостан. – 2011. – 25 июня.

На русском языке

Шакур Р. Созвучие сердец // Ленинец. – 1983. – 25 окт.

Рамазанов Г. Зрелость поэта // Советская Башкирия. – 1984. – 17 янв.

Щербаков С. Родное поле // Литературная Россия. – 1984. – 10 февр.

Бикбаев Р. Эволюция современной башкирской поэзии. – М.: Наука, 1991. – 140 с.

Рафиков З. Книга, зовущая к высокой духовности // Вечерняя Уфа. – 1996. – 18 сент.

Шафиков Г. Птицу счастья не ловил он впохыхах // Республика Башкортостан. – 2001. – 1 сент.

Кадим Аралбай : в помощь учителю / сост.: Н.И. Асадуллина, Н.Н. Красноперова. – Уфа : Деловая династия, 2009. – 82 с.

Губайдуллина Ф. Я мчусь, взрезая горизонты дней… // Истоки. – 2011. – 10 авг. – С. 11.

На татарском языке

Ханнанов Р. Рух язуы эзеннән // Кызыл таң. – 1996. – 5 май.

Хәмзин Н. Кечкенә – төш кенә // Кызыл таң. – 1996. – 11 сент.

Әхмәтжанов М. Ак тирмәләр илендә // Кызыл таң. – 1997. – 11 нояб.

Кәрим М. Моңы – тумыштан // Кызыл таң. – 2001. – 4 сент.

Камал Р. Поэмачы // Кызыл таң. – 2001. – 4 сент.